Şirketler İçin Kurumsal Hukuki Danışmanlık Rehberi

Şirketlerin günlük faaliyetleri yalnızca ticari kararlarla sınırlı değildir. Müşteri ve tedarikçilerle yapılan sözleşmelerden çalışanlarla kurulan iş ilişkilerine, şirket içi karar süreçlerinden alacakların tahsiline kadar birçok işlem aynı zamanda hukuki sonuç doğurur.

Günlük kullanımda “şirket avukatlığı” veya “kurumsal hukuki danışmanlık” olarak ifade edilen çalışma alanı, yalnızca ortaya çıkmış bir uyuşmazlığın çözümünü değil; şirketin faaliyetleri sırasında karşılaşabileceği hukuki konuların önceden değerlendirilmesini de kapsayabilir. Danışmanlığın kapsamı şirketin türüne, faaliyet alanına, organizasyon yapısına ve somut ihtiyacına göre değişir.

Kurumsal Hukuki Danışmanlık Nedir?

Kurumsal hukuki danışmanlık; şirketin ticari faaliyetleri sırasında doğabilecek hukuki sonuçların değerlendirilmesi, sözleşme ve şirket içi belgelerin incelenmesi, işveren sıfatından doğan yükümlülüklerin ele alınması ve mevcut ya da muhtemel uyuşmazlıklarda uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi gibi farklı konuları içerebilir.

Her şirketin hukuki ihtiyacı aynı değildir. Örneğin üretim ve tedarik alanında faaliyet gösteren bir şirket bakımından satış ve tedarik sözleşmeleri ön plana çıkabilirken; turizm, hizmet veya perakende alanında faaliyet gösteren işletmelerde müşteri ilişkileri, çalışanlar, kira ve hizmet sözleşmeleri veya kişisel veri süreçleri daha fazla önem taşıyabilir.

Şirket Sözleşmelerinin Hazırlanması ve İncelenmesi

Şirketlerin önemli bir bölümü ticari ilişkilerini sözleşmeler üzerinden yürütür. Satış, hizmet, tedarik, eser, kira, bayilik, distribütörlük, gizlilik veya iş birliği sözleşmeleri hazırlanırken yalnızca tarafların temel yükümlülüklerinin yazılması her zaman yeterli olmayabilir.

Sözleşmenin niteliğine göre ödeme koşulları, teslim ve ifa süreleri, teminatlar, gecikme veya sözleşmeye aykırılık hâlleri, fesih ve sona erme koşulları, gizlilik yükümlülükleri, sorumluluğun kapsamı, uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözüm yöntemi gibi başlıkların ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.

Başka bir şirket tarafından hazırlanan standart bir sözleşmenin doğrudan imzalanması yerine, sözleşme hükümlerinin şirket açısından doğurabileceği hukuki ve ticari sonuçların somut ilişkiye göre incelenmesi önemlidir.

Şirketler Hukuku ve Kurumsal Karar Süreçleri

Anonim ve limited şirketler başta olmak üzere ticaret şirketlerinin kuruluşu, yönetimi, temsili ve şirket içi karar süreçleri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve ilgili ikincil düzenlemeler çerçevesinde yürütülür.

Esas sözleşme değişiklikleri, sermaye işlemleri, pay devri, genel kurul kararları, yönetim organlarının kararları, temsil ve ilzam yetkileri ile ticaret sicilinde yapılması gereken işlemler bakımından şirket türüne ve somut işleme göre farklı hukuki kurallar uygulanabilir.

Bu nedenle şirket adına alınacak bir kararın yalnızca ticari açıdan değil, şirketin esas sözleşmesi, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili mevzuat bakımından da değerlendirilmesi gerekebilir.

İşveren Olarak Şirketlerin Hukuki Süreçleri

Çalışanı bulunan şirketler aynı zamanda işveren sıfatıyla iş hukuku mevzuatına tabidir. İş sözleşmelerinin hazırlanması, görev ve çalışma koşullarının belirlenmesi, ücret ve yan haklar, çalışma süreleri, izinler, disiplin süreçleri ve iş sözleşmesinin sona erdirilmesi şirketlerin düzenli olarak karşılaşabildiği hukuki konular arasındadır.

Özellikle iş sözleşmesinin sona erdirilmesi sürecinde fesih sebebi, izlenen usul, yazılı belgeler ve çalışanın somut durumu birlikte değerlendirilmelidir. Şirket içinde düzenli bir belge ve insan kaynakları sistemi bulunması, ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklarda olayların ve işlemlerin ispatı bakımından da önem taşıyabilir.

Ticari Alacakların Takibi

Şirketlerin sık karşılaştığı hukuki sorunlardan biri vadesinde ödenmeyen ticari alacaklardır. Alacağın sözleşme, fatura, cari hesap, çek, senet veya başka bir hukuki ilişkiye dayanması izlenecek yolu etkileyebilir.

Bir alacak için icra takibi veya dava yoluna başvurmadan önce alacağın dayanağı, ödeme ve teslim belgeleri, taraflar arasındaki yazışmalar, varsa teminatlar ve zamanaşımı süreleri birlikte değerlendirilmelidir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi uyarınca, ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Somut uyuşmazlıkta dava şartı arabuluculuğun uygulanıp uygulanmayacağı uyuşmazlığın hukuki niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Şirket İçi Belge ve Yazışmaların Hukuki Önemi

Ticari uyuşmazlıklarda yalnızca imzalı sözleşmeler değil; elektronik posta yazışmaları, sipariş ve teslim belgeleri, faturalar, şirket kararları, ticari defterler ve farklı elektronik kayıtlar da önem taşıyabilir.

Bu nedenle önemli ticari işlemlerin yalnızca sözlü mutabakatlarla yürütülmesi yerine, işlem türüne uygun belgelerin oluşturulması ve saklanması şirketin hukuki süreçlerinin daha düzenli yürütülmesine katkı sağlayabilir.

Kişisel Verilerin Korunması ve Şirketler

Müşteri, çalışan, tedarikçi veya diğer gerçek kişilere ait kişisel verileri işleyen şirketler bakımından 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve ilgili düzenlemeler önem taşır.

Kişisel verilerin işlenebilmesi için Kanun’da öngörülen hukuki işleme şartlarından en az birinin bulunması gerekir. Veri işleme amacı, aktarım, saklama süresi, aydınlatma yükümlülüğü ve veri güvenliği tedbirleri şirketin fiilî veri işleme süreçleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Kişisel verilerin korunması süreci yalnızca internet sitesinde bir metin yayımlanmasından ibaret değildir. Şirketin fiilî uygulamalarının da hazırlanan hukuki metinler ve yürürlükteki mevzuatla uyumlu olması gerekir.

Ticari Uyuşmazlıkların Önlenmesi ve Yönetilmesi

Bir ticari uyuşmazlık ortaya çıktığında izlenecek yol her olayda aynı değildir. Sözleşmenin ve mevcut belgelerin niteliğine göre müzakere, ihtar, arabuluculuk, icra takibi, tahkim veya dava yollarından biri ya da birkaçı gündeme gelebilir.

Hangi yöntemin hukuken uygulanabilir ve somut uyuşmazlık bakımından uygun olduğu; talebin niteliğine, taraflar arasındaki sözleşmeye, mevcut delillere ve ilgili mevzuata göre belirlenmelidir.

Düzenli Hukuki Danışmanlık Hangi Konuları Kapsayabilir?

Şirketin faaliyet alanı ve ihtiyacına göre kurumsal hukuki danışmanlık kapsamında ticari sözleşmelerin hazırlanması ve incelenmesi, şirket içi karar süreçlerinin hukuki değerlendirilmesi, iş hukuku işlemleri, alacak ve borç ilişkileri, ihtar ve yazışmalar, ticari uyuşmazlıklar, arabuluculuk süreçleri, kişisel verilerin korunması ve şirketler hukuku işlemleri ele alınabilir.

Ancak bu başlıkların kapsamı her şirket bakımından farklıdır. Bu nedenle şirketin hukuki ihtiyaçları faaliyet alanı, şirket türü, mevcut sözleşmeler ve somut olaylar dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Mevzuat Çerçevesi ve Resmî Kaynaklar

Şirketlerin hukuki süreçleri tek bir kanunla sınırlı değildir. Türk Ticaret Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, iş hukuku mevzuatı, arabuluculuk mevzuatı ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemeler somut olaya göre birlikte uygulanabilir.

• T.C. Ticaret Bakanlığı – Şirketler ve Ticaret Sicili Mevzuatı
• Adalet Bakanlığı – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
• Kişisel Verileri Koruma Kurumu

İlgili Şirketler ve Ticaret Hukuku Yazıları

Kurumsal hukuki danışmanlık kapsamında sık karşılaşılan bazı konular için aşağıdaki bilgilendirme yazıları ayrıca incelenebilir:

• Şirketler İçin Ticari Sözleşmeler: Hazırlama ve İnceleme Sürecinde Dikkat Edilecek Noktalar
• Ticari Alacakların Tahsili: İcra Takibi, Dava ve Arabuluculuk Süreci
• İşverenler İçin İş Hukuku: İş Sözleşmesi, Belgelendirme ve Fesih Süreçleri
• Limited ve Anonim Şirketlerde Pay Devri ve Şirket İçi Karar Süreçleri
• Şirketlerde KVKK Uyum Süreci: Aydınlatma, Veri İşleme ve Veri Güvenliği

Sonuç

Şirket faaliyetleri sırasında alınan birçok ticari karar aynı zamanda hukuki sonuç doğurur. Sözleşmelerden iş ilişkilerine, şirket içi kararlardan alacakların tahsiline kadar farklı aşamalarda uygulanacak mevzuat ve mevcut belgelerin birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.

Kurumsal hukuki danışmanlık, ortaya çıkmış bir uyuşmazlığın çözümünün yanı sıra şirketin devam eden faaliyetleri sırasında karşılaşabileceği hukuki konuların düzenli biçimde değerlendirilmesini de kapsayabilir.

Bu sayfadaki açıklamalar genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her şirketin faaliyet alanı, organizasyon yapısı, sözleşmeleri ve hukuki durumu farklı olduğundan somut olay bakımından ayrıca hukuki değerlendirme yapılması gerekir.