Boşanmada Mal Paylaşımı ve Mal Rejiminin Tasfiyesi

Boşanmada Mal Paylaşımı ve Mal Rejiminin Tasfiyesi

Boşanmada mal paylaşımı ve mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasından ayrı bir hukuki konudur. Bir malın kimin adına kayıtlı olduğu, evlilik içinde edinilip edinilmediği, hangi kaynakla alındığı ve taraflar arasında hangi mal rejiminin geçerli olduğu birlikte değerlendirilir.

Yasal Mal Rejimi Nedir?

1 Ocak 2002’den itibaren yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Eşler başka bir mal rejimi seçmemişse, bu tarihten sonraki dönem bakımından kural olarak edinilmiş mallara katılma hükümleri uygulanır. 1 Ocak 2002’den önce evlenmiş eşlerde ise önceki dönem ve sonraki dönem ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Edinilmiş Mal Nedir?

TMK m. 219 kapsamında edinilmiş mal, eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerlerini ifade eder. Çalışma karşılığı gelirler, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarının bazı ödemeleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bir taşınmazın veya aracın yalnızca bir eş adına kayıtlı olması, tek başına o malın tamamının tasfiye dışında kalacağı anlamına gelmez. Malın edinim tarihi ve finansman kaynağı önemlidir.

Kişisel Mallar Nelerdir?

Kanunda kişisel mal sayılan başlıca değerler; eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar, mal rejiminin başlangıcında o eşe ait olan değerler, miras veya başka bir karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen mallar, manevi tazminat alacakları ve kişisel malların yerine geçen değerlerdir.

Bir malın kişisel mal olduğu ileri sürülüyorsa, somut olayda edinim kaynağının ve para hareketlerinin ispatı önem taşıyabilir.

“Her Şey Yarı Yarıya Bölünür” Doğru mu?

Hayır. Edinilmiş mallara katılma rejiminde fiziksel olarak tüm malların ikiye bölünmesi söz konusu değildir. Tasfiye sırasında her eşin edinilmiş malları ve kişisel malları belirlenir; ekleme, denkleştirme ve borçlar dikkate alınarak artık değer hesaplanır. Diğer eşin kanundaki koşullara göre katılma alacağı doğabilir.

Değer Artış Payı Alacağı Nedir?

Bir eş, diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız olarak katkıda bulunmuşsa, TMK m. 227 kapsamında şartları varsa değer artış payı alacağı gündeme gelebilir. Katkının miktarı, kaynağı ve malın tasfiye anındaki durumu somut deliller üzerinden değerlendirilir.

Mal Rejimi Ne Zaman Sona Erer?

Boşanma hâlinde mal rejimi, TMK m. 225 uyarınca dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Ancak tasfiye alacağının ileri sürülebilmesi bakımından boşanma kararının kesinleşmesi ve usulî koşullar ayrıca önem taşır.

Zamanaşımı Ne Kadardır?

Katılma alacağı ve benzeri mal rejimi tasfiyesi taleplerinde Yargıtay uygulamasında, Türk Borçlar Kanunu’nun genel on yıllık zamanaşımı süresi esas alınmakta ve süre boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren değerlendirilmektedir. Bununla birlikte talebin hukuki niteliği farklıysa süre de farklılaşabilir; her malvarlığı talebi otomatik olarak aynı zamanaşımına tabi değildir.

Hangi Deliller Önemlidir?

• Tapu ve araç kayıtları,
• Banka hareketleri ve kredi kayıtları,
• Satış ve ödeme belgeleri,
• Miras ve bağış belgeleri,
• Şirket payları ve ticari kayıtlar,
• Malın edinim tarihini ve finansman kaynağını gösteren diğer kayıtlar.

Delilin etkisi, ileri sürülen alacak türüne göre değişir. Örneğin katılma alacağı, değer artış payı, katkı payı veya ziynet alacağı birbirinden farklı hukuki temellere dayanabilir.

Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı Zorunlu mudur?

Anlaşmalı boşanabilmek için mal rejiminin tasfiyesi konusunda mutlaka anlaşılması gerekmez. Taraflar protokolde bu konuyu açıkça düzenleyebilir; ancak bir düzenleme yoksa, koşulları varsa boşanma sonrasında ayrı bir mal rejimi tasfiyesi davası açılabilir. Protokolde feragat veya ibra niteliğinde ifadeler bulunması hâlinde bunların kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.

Anlaşmalı boşanma şartları için Anlaşmalı Boşanma Şartları ve Protokol; mal rejimine ilişkin kısa bir özet için Evlilikte Tüm Mallar Yarı Yarıya mı?; boşanma sürecinin genel çerçevesi için Boşanma Davası Hukuki Rehber yazısını inceleyebilirsiniz.

İletişim

Avukat Aysun Delikanlı Tok — Alanya
Telefon: 0546 684 12 34 · WhatsApp · Büro adresi ve iletişim bilgileri

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mal rejimi tasfiyesi, evlilik tarihi, malın edinim kaynağı ve tarafların somut malvarlığı yapısına göre değerlendirilmelidir.